دهان . سرايت بيمارى : ( باسيل ابرت ) به واسطه‌ى لباس ، اشياء ، آب ، شير ، اغذيه و مدفوع بيمار مبتلا به حصبه شيوع يافته و سرايت مىكند . اگر آب‌هاى شهر يا روستا و يا مواد غذايى عمومى آغشته به ميكروب ابرت شود ، باعث انتشار اين بيمارى خواهد شد . در مدفوع بيمارهايى كه بهبود يافته‌اند ، باسيل ابرت يعنى ميكروب حصبه مدتى باقى مىماند كه براى سايرين باعث خطر است . اگر كسى يك مرتبه به اين بيمارى مبتلا شده باشد در بقيه‌ى عمر ، از سرايت اين بيمارى و گرفتارى به آن در امان خواهد بود . در روزهاى اول تا پنجم ، مرض بسيار مشكوك به نظر مىرسد ، لذا براى اطمينان از اينكه اين بيمارى همان تيفوييد ( و حصبه ) يا شبيه به آن است يا مرض ديگرى است بايد از اين راه متوجه شد كه : در روز پنجم به اندازه‌ى نصف استكان از ادرار بيمار را گرفته ، و چهار قطره آمونياك بر روى آن بريزيد ، و كاملا تكان دهيد تا مخلوط شده و كف كند ، اگر كف قرمز رنگ به نظر رسيد بيمار مبتلا به حصبه است و اگر رنگ كف روى ظرف زرد يا زرد تيره بود ، بيمارى حصبه نيست ، بلكه بيمارىهاى ديگرى از قبيل سرخك ، گريپ و غيره است . اين آزمايش ، در روزهاى اول نتيجه نمىدهد مگر در روز پنجم به بعد كه نتيجه حاصل مىشود . خوراكىهايى كه در اين مورد مفيد هستند و خوب است كه مداوم مصرف شوند عبارتند از : عرق كاسنى ، عرق نيلوفر و لعاب اسپرزه . تب‌هاى التهابى : براى تسكين تب‌هاى التهابى بايد توت‌فرنگى را چرخ كرده يا بكوبيد و با آب مخلوط و ميل فرماييد . تب سرخك يا مخملك : هنگام سرخك يا مخملك وقتى كه دچار تب شديد ضمن پرهيز از خوردن : گردو ، انجير ، خربزه و مشروبات الكلى ، بايد 50 گرم گل آقطى را در يك ليتر آب جوش 15 دقيقه دم كنيد ، بعد آب آن را صاف و با عسل شيرين كرده و در طول روز چهار تا پنج فنجان از آن را بنوشيد و تا قطع تب اين كار را ادامه دهيد . تب روده و معده : خوراكىهايى كه تب روده و معده را تسكين مىدهد آب هويج‌فرنگى و آب زردك است . تب راجعه : خوردن فندق تلخ تب راجعه را درمان مىكند . تب نوبه يا مالاريا خوراكىهايى كه باعث تسكين تب نوبه يا مالاريا مىشود عبارتند از : سير ، براسيون ، پسته‌ى خام ، جگر سياه ، ماهيچه‌ى گوسفند ، مواد كنين ، آب‌ليمو ، آب‌غوره ، آب جوشانده‌ى بيدخشت ، آب جوشانده‌ى پوست گنه‌گنه ، آب جوشانده‌ى برگ آفتاب‌گردان و آب دم‌كرده‌ى گل بومادران . ضمنا براى درمان آن نيز بايد صبح ناشتا كمى زعفران را با مقدارى عسل مخلوط كنيد و بخوريد و تا شب چيز ديگرى ميل نكنيد . * هر روز 30 گرم ريشه‌ى كاسنى وحشى را در يك ليتر آب بجوشانيد ، و آب صاف‌كرده‌ى آن را به مرور بنوشيد . * صبح ، ظهر و شب هر دفعه يك ليوان آب برگ كرفس تازه را بگيريد و بنوشيد . * ريوند چينى ، افتيمون ، كلمبو ، سقمونيا ، سه‌پستان و جنطيانا از هركدام يك مثقال جوشانده و صبح و عصر آب آن را بنوشيد . * هفت روز ، هر روز كلمبو ، جنطيانا ، پوست گنه‌گنه و پوست شاخه‌هاى جوان درخت خشك‌شده‌ى بيد را از هركدام يك مثقال در 3 ليوان آب جوشانده ، تا چهار استكان آب باقى بماند و هر روز چهار مرتبه ، هربار يك استكان آب آن را با نبات شيرين كنيد و بنوشيد . * مقدارى پوست و برگ درخت بيد را با يك مشت گندم مخلوط كرده بجوشانيد تا گندم‌ها پخته شود ، بعد